Home | Uitvoering griepcampagne in de praktijk | Bewaren Vaccins

Bewaren vaccins

Bewaar influenzavaccins continu koel: tussen de 2 en 8°C. Bij onderbreking van de koudeketen (cold chain) kunnen vaccins minder lang houdbaar en minder werkzaam zijn.
 
 Met ingang van 2012: vaccins zonder koeldozen geleverd

Met ingang van 2012 worden de vaccins niet langer in koeldozen aangeboden, maar ‘actief gekoeld’. Dat wil zeggen dat doosjes vaccins in een koelwagen worden vervoerd en binnen 1 uur na levering in de koelkast geplaatst moeten worden. Er worden dus bij de vaccins geen koeldozen en geen koelelementen meer geleverd. Dit vraagt  aanpassingen van de huisartsenpraktijk of zorginstelling. De aanpassingen betreffen:

  • Als de vaccins worden afgeleverd, dient er iemand te zijn die deze ontvangt en direct in een koelkast zet,
  • Omdat er geen koelboxen worden geleverd, kunt u deze niet gebruiken voor opslag van de vaccins. U dient dus vooraf na te gaan of u voldoende koelkast ruimte heeft om alle vaccins in te bewaren.
  • Indien vaccins mee worden genomen (op visite of vervoerd naar een ander deel van de organisatie) zijn er niet langer koeldozen beschikbaar om de vaccins in te vervoeren.

 Terug naar boven

Handhaven koudeketen

  • Als de influenzavaccins worden afgeleverd dienen deze binnen 1 uur in een (betrouwbare) koelkast geplaatst te worden. Tijdens de periode tussen levering en plaatsing in de koelkast (max. 1 uur) moeten de vaccins in een ruimte/omgeving staan die een temperatuur heeft tussen de 2 en 21°C. Dus bijvoorbeeld niet buiten in de vrieskou, naast een verwarming of in de zon.
  • Plaats in de koelkast de min-max thermometer die u in het najaar 2009 heeft ontvangen.
  • Om u te ondersteunen bij het handhaven van de koudeketen kunt u, kosteloos, thermometers aanvragen. Dit kan per mail naar griep@snpg.nl, met vermelding van uw AGB code. De SNPG en het RIVM-IOD adviseren u de temperatuur eenmaal per dag te registreren, bij voorkeur op een vast tijdstip. U kunt de registratie bijhouden in een logboek.
  • Handleiding digitale min-max thermometer
  • Voorbeeld logboek bewaking temperatuurverloop
  • Vermijd herhaaldelijk in en uit de koelkast leggen van vaccins. Dat heeft u geen goed zich hoe lang vaccins uit de koelkast zijn geweest. Frequent openen van de koelkast is bovendien niet goed voor handhaving van een constante temperatuur.
  • Zorg dat vaccins niet te lang buiten de koelkast zijn. Haal tijdens vaccinatiespreekuren de uitgepakte vaccins in porties uit de koelkast.
  • Neem bij visites de vaccins mee in een koeldoos met koelelementen. Hiervoor dient u zelf zorg te dragen, aangezien deze niet meer meegeleverd worden met de vaccins.

 Terug naar boven

Eisen bewaren vaccins in koelkast

  • Bewaar vaccins tussen de 2 en 8°C. Voorkom temperatuurextremen.
  • Registreer eenmaal per dag, bij voorkeur op een vast tijdstip, de temperatuur (bijvoorbeeld met een min-max thermometer, die in najaar 2009 is geleverd).
  • Leg vaccinverpakkingen niet tegen koelende delen van de koelkast. Ze kunnen dan bevriezen. Zelfs kortdurende bevriezing brengt de werking van het vaccin in gevaar.

 Terug naar boven
Rapport Inspectie voor de gezondheidszorg met aanbevelingen voor koude keten (april 2010)

In april 2010 heeft de Inspectie voor de gezondheidszorg een rapport uitgebracht. Hierin worden de resultaten weergegeven van een onderzoek in 2009 naar de koudeketen van de vaccins tegen de Mexicaanse griep in zorgorganisaties. In dit rapport staan aanbevelingen die zowel voor instellingen als huisartspraktijken nuttig zijn. De aanbevelingen vindt u hieronder. U kunt ook het gehele rapport downloaden.

Rapport koude keten 08-04-10

Aanbevelingen IGZ, 8 april 2010
  • Bewaar vaccins uitsluitend in een koelkast in de instelling.
  • Bewaar vaccins in de verpakking in een koelkast waarin uitsluitend geneesmiddelen worden opgeslagen. Indien niet mogelijk, bewaar vaccins dan in een niet-isolerende afsluitbare kunststof doos in de koelkast.
  • Bewaar vaccins in de verpakking in een schone koelkast en zorg dat deze gedurende de opslag in schone staat blijft.
  • Controleer voor opslag van de vaccins in de koelkast of de temperatuur in de koelkast voldoet aan de temperatuurspecificatie (bijsluiter) van de vaccins. Indien de temperatuur afwijkt, stel deze dan zodanig bij dat deze binnen de specificatie valt. Als stelregel is het aan te bevelen een temperatuur in het midden van de laagste en hoogste opgegeven waarde aan te houden, bijvoorbeeld bij +2ºC tot +8ºC is de ideale temperatuur +5ºC.
  • Plaats in alle koelkasten waar vaccins bewaard worden een thermometer ter controle van de temperatuur. Ook in de koelkasten op de verschillende locaties waaraan vaccins geleverd worden. Gebruik hiervoor bij voorkeur een minimum-maximumthermometer (min-max thermometer) zodat afwijkingen buiten de marge opgemerkt worden. Volg bij de in gebruikneming van de thermometer nauwkeurig de instructie op van de leverancier. Dit om een betrouwbare weergave van de temperatuur in de koelkast te verkrijgen. Zo is de plek van de thermometer en het moment van aflezen van invloed. Registreer de temperatuur direct na openen van de koelkast.
  • Controleer de temperatuur van de koelkast minimaal eenmaal per dag en registreer de datum en temperatuur op een lijst of in een logboek. Zo kan bij kwaliteitsproblemen van het vaccin aangetoond worden bij welke temperatuur de vaccins zijn bewaard.
  • Plaats geen verpakkingen met vaccins tegen de achterwand van de koelkast in verband met bevriezingsgevaar van de vaccins. Zet de koelkast niet te vol (maximale vulling 75%) zodat de koude lucht goed kan circuleren.
  • Maak afspraken over wat te doen bij temperatuurafwijkingen en leg deze vast.
  • Zorg ervoor dat het uitvoerend personeel belast met ontvangst, opslag en vervoer van vaccins de instructies en afspraken kent en naleeft.
  • Houd in verband met de traceerbaarheid een batchadministratie bij. Zo is tot op persoonsniveau te achterhalen welk vaccin met welk batchnummer is toegediend. Bij kwaliteitsproblemen is daarmee de koppeling van het vaccin en ontvanger te leggen.
 Terug naar boven


Atrikel Medisch Contact 2001 ‘ Griepvaccins beter bewaren’
In 2001 is in Medisch Contact een artikel gepubliceerd dat nog steeds actueel is. Het geeft de conclusies weer van een onderzoek dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg en het RIVM hebben uitgevoerd naar de kwaliteit van de griepvaccins in de distributieketen. Bij 16 huisartsen is de kwaliteit van de vaccins onderzocht. De conclusie van het onderzoek is dat distributie van influenzavaccins onder veldcondities geen negatief effect heeft gehad op de kwaliteit van de onderzochte monsters. Het bewaren van de vaccins in de huisartsenpraktijk vindt echter niet altijd plaats volgens de eisen die gelden voor bedrijven en apotheken.

Artikel Medisch Contact 2001: Griepvaccins beter bewaren

 Terug naar boven